2008 yılında “Son tanıklar göçmeden uzat elini” şiarıyla başlatılan Dersim 1937-38 Sözlü Tarih Projesi kapsamında bugüne dek 7 ülkede yaklaşık 400 tanıkla yüz yüze görüşmeler yapıldı. On binlerce kişinin katkı sunduğu proje çerçevesinde, Dersim Tertelesi’ni yaşayanların anlatımları kayıt altına alındı.
Akademik Aşamaya Taşındı
2024 yılı itibarıyla proje yeni bir evreye geçti. Ruhr-Universität Bochum (RUB) iş birliğiyle tanık anlatımları akademik alana taşındı. Akademisyenlerin rehberliğinde mülakatların önce transkriptleri hazırlanıyor, ardından Türkçe ve Almanca çevirileri yapılıyor. Çalışma, Almanya Kültür Bakanlığı tarafından da destekleniyor.
Proje kapsamında, Freie Universität Berlin tarafından geliştirilen Oral History Digital aracıyla oluşturulan dijital arşivin Haziran 2026’da kamuoyuna açılması planlanıyor. Deneme amacıyla şu ana kadar 18 tanığın mülakatı erişime açıldı. Arşive erişim için kayıt gerekiyor.
9 Bin Dakikalık Devasa Arşiv
Tüm çalışmalar tamamlandığında yaklaşık 9 bin dakikalık bir sözlü tarih arşivi oluşacak. Arşiv; Kırmancki (Zazaca), Türkçe ve Almanca dillerinde erişilebilir olacak. Proje yürütücüleri, bu arşivin Dersim 1937-38 inkârını daha da zorlaştıracağını vurguluyor.
Oluşturulacak arşiv;
akademik araştırmalar,
tez ve kitap çalışmaları,
belgesel ve film projeleri,
sunumlar
ve kendi aile tarihini öğrenmek isteyenler için güvenilir bir kaynak niteliği taşıyacak.
Tanıklar İçin Bilgi Talebi
Proje komitesi, hayatta olup olmadıkları bilinmeyen ya da vefat eden tanıkların ölüm tarihleri, ayrıca aile bireylerinin bilgilendirilmesi için kamuoyunun desteğini istiyor. Tanık listesinde adı geçen kişilerin yakınları ya da bilgi sahibi olanların proje ekibiyle iletişime geçmesi çağrısı yapıldı.
“Tanıklara Borcumuz Var”
Açıklamada, projede emeği geçen mülakatçılara, teknik ekiplere, akademisyenlere ve destek sunan tüm gönüllülere teşekkür edilirken, özellikle yaşadıkları acıları paylaşan tanıklara şu sözlerle minnet ifade edildi:
“Bize yaralarını gösteren, yetimliğini anlatan, yoksul sofralarına davet ederek yaşadıklarını paylaşan tanıklara borcumuz var. Onlara verdiğimiz sözü tuttuk, tutmaya da devam edeceğiz.”
İletişim
???? [email protected]
Dersim Kultur und Geschichtszentrum – DKG
Dersim 1937-38 Sözlü Tarih Projesi Komitesi
